Seizoensblik september 2026- Een Blik op Bensdorp Bussum

Aanleiding voor dit thema in het Seizoensblik is de verwerving van de facsimile uitgave van het bedrijfsorgaan Bitter & Zoet dat in 1997 is uitgegeven naar het idee van de laatste directeur Bensdorp, de vijfde generatie van het familiebedrijf. Dit personeelsblad heeft van 1947 tot maart 1974 bestaan en is in drie banden prachtig uitgegeven. Voor ons is het een hele mooie bron van informatie over dit bedrijf.

 

Hoeveel variaties van het ‘bekende’ Bensdorp blik er zijn uitgegeven is voor ons een vraag. De voorkant is bijna altijd gelijk, maar op de achterkant en de zijwanden staan stadsgezichten van steeds een andere stad in Nederland. In onze collectie zijn de steden Groningen, Den Haag, Rotterdam, Dordrecht en Amsterdam vertegenwoordigd. Wij horen graag meer over andere steden die op de blikken zijn afgebeeld?

 

 

Bensdorp was een cacao- en chocoladefabriek die in 1840 door Gerardus Bernardus Bensdorp te Amsterdam werd opgericht. Gerardus Bernardus werkte in de bakkerszaak van zijn vader en richtte zich op de chocolade- en suikerverwerking. Hij deed ervaring op in Brussel, Parijs, Milaan, Rome, Napels, München en Wenen en keerde in 1840 naar Amsterdam terug als volleerd confiseur en chocolatier. In 1849 werd de eerste fabriek aan de Amstel gesticht. In 1870 droeg hij de zaak, die inmiddels ’Stoomfabriek van en Handel in chocolaad en suikerwerken’ heet, over aan zijn zoon François. Een jaar later kwam zijn tweede  zoon  Louis François ook bij het bedrijf te werken. De broers kwamen in contact met de Amsterdamse koffie- en theehandelaar G. C. van Veen, die een stuk grond bezat aan de spoorlijn in Bussum. In 1884, als er in Amsterdam geen ruimte meer is voor verdere uitbreiding, wordt in Bussum een tweede fabriek gebouwd. Per 1898 volgde de omzetting in een nv, de ‘Hollandse Cacao- en Chocoladefabriek v/h Bensdorp & Co’ wat in 1933 weer veranderde in ‘Bensdorp N.V’.

 

 

De vooruitgang in de productie
De productiemethode onderging een grote verandering door de baanbrekende, in 1828 geoctrooieerde, uitvinding van Koenraad van Houten. Hij had een methode ontwikkeld om de cacaomassa van het overtollige vet te ontdoen en uit het residu een goed oplosbaar poeder te bereiden, waarmee op eenvoudige wijze een smakelijke cacao-drank werd verkregen. Met de nieuwe producten cacaopoeder en cacaoboter maakte de Nederlandse industrie wereldnaam. Toen dit octrooi in 1838 verviel, kwam de kust vrij voor de andere fabrikanten. De industriële revolutie kwam met toepassing van stoom, elektra en het op de markt komen van allerlei machines in versneld tempo op gang. De ontwikkelingen der cacao- en chocolade-industrie zou tot de eerste wereldoorlog ononderbroken doorgaan.

 

 

 

Fabrieksmerk 1881
Op 16 november 1881 deponeerden Bensdorp & Co ter Griffie der Arrondissementsrechtbank een eigen Handels- en Fabrieksmerk, dat als volgt beschreven wordt: “De initialen B & Co op een ovaal schild,
omgeven door twee evenwijdig lopende lijnen,
waartussen koralen, bovenop het ovaal een kroon.”

In 1899 wordt begonnen met de bouw van een gloednieuw hoofdkantoor in Amsterdam. In de jaren daarna breidt het bedrijf uit in de handel naar Rusland, een fabriek in Kleef en in Wenen. Over de hele wereld was het bedrijf in de voornaamste steden vertegenwoordigd met een depot en werden de producten afgezet. Dit verandert na de stagnatie als gevolg van de Eerste Wereldoorlog en de invoering van de 48-urige werkweek in 1920. In 1924 start dan de onvermijdelijke samensmelting van de Amsterdamse fabriek met die van Bussum. Een enorme operatie die in 1926 werd afgerond.

In de jaren ’30 doet de vierde generatie Bensdorp zijn intrede in het bedrijf. Deze periode wordt getekend door de jaren van crisis. De export kelderde en de concurrentie was moordend. Het bedrijf raakte verwikkeld in een strijd om de chocoladereep. In nummer 7, 1953 van het bedrijfsorgaan Bitter & Zoet, wordt hier in detail op ingegaan.

De eerste nummers van het bedrijfsorgaan richten zich op het opheffen van de vrije zaterdag die op last van de overheid wordt ingetrokken. Bij Bensdorp werkte men 5 dagen van 9 uur, dus 45 uur per week in plaats van de voorgeschreven 48 uur per week. Van overheidswege werd bepaald dat er niet meer dan 8,5 uren per dag gewerkt mocht worden, dus moest de vrije zaterdag worden ingetrokken om aan de benodigde 48 uur te kunnen komen.

Ook de jubilea worden vanaf 1947 weer volop gevierd. Directeur L.F.M. Bensdorp, derde generatie, viert dan zijn 25-jarig jubileum als hoofddirecteur en krijgt van het personeel een gedenkraam aangeboden dat de geschiedenis van het bedrijf verbeeld.

 

 

 

 

Midden jaren ’50 telde Bensdorp 103 eigen winkels in het land. Het concern telde 300 medewerkers in de fabriek in Bussum, en nog eens 500 in Kleef, Wenen en Kaapstad. In 1962 volgde de overname van de Amsterdamse cacao- en chocoladefabriek Blooker. Deze fabriek werd direct gesloten en de productie werd overgeheveld naar Bussum. In 1973 volgt de overname door Unilever, in 1985 de overname door Callebaut. De productie verhuisde naar Frankrijk en de fabriek aan de Bussumse Herenstraat werd in 2000 gesloten.

Wil je meer lezen over dit bedrijf, of de blikken eens nader bekijken, kom dan gerust een blik werpen!

 

Bron:
–https://nl.wikipedia.org/wiki/Bensdorp
– Bitter & Zoet, bedrijfsorgaan 1947-1974

 

©Museum Het Behouden Blik, Uithuizermeeden

 

 

 

met aandacht vergaard, een kijkje waard!