Seizoensblik

 

Onder de titel Seizoensblik presenteert Het Behouden Blik de 'vaste' wisselexpositie. Gemiddeld 3 tot 4 keer per jaar wordt een ander deel van de verzameling nader belicht, van verhaal voorzien en in woord en beeld aan u voorgesteld.

 

 

Paul C. Kaiser - Paula beschuit

IMG 20190228 140452P1060507IMG 20190228 140506


Paula, altijd te verkiezen
Beroemd is ze, Paula, het meisje dat afgebeeld als silhouet of met de gebloemde/ rood-oranje uitwaaierende jurk tot 1968 de blikken en verpakkingen van de N.V. Paul C. Kaiser Rotterdam sierde.

 

Claude Paul Kaiser wordt geboren in Amsterdam op 23 augustus 1867. Hij is de tweede zoon in een gezin van 12 kinderen. Zijn vader, geboren Fransman, is molenaar, bakker en directeur van de Amsterdamsche Stoommeelfabriek "De Amstel”. In een familie die bestaat uit ovenbouwers, bakkers, broodhandelaren, beschuitbakkers en meelhandelaren is het niet verwonderlijk dat Claude Paul in diezelfde richting zijn opleiding krijgt in verschillende Europese hoofdsteden. In 1888 neemt  hij een roggebroodbakkerij in de Vijzelstraat 5 over en herdoopt die in “Boulangerie Parisienne” ,  later “Pain de Luxe bakkerij”. De bakkerij draait goed, verkrijgt het predicaat Hofleverancier en wint in 1894  een gouden medaille op de Internationale Bakkers Tentoonstelling in Amsterdam. Al snel wordt de zaak  uitgebreid en worden  meerdere naastgelegen panden aangekocht. De kantoren en de winkel bevonden zich op de huisnummers 3-13, de bakkerij op nummer 7-9.  Paul C. Kaiser was een van de eerste grootschalige broodbakkers van Nederland. Op het hoogtepunt van het bedrijf in A’dam had hij 300 werknemers. Naast de bakkerij waren er in de stad nog 10 filialen.

 

Paul C. Kaiser was bovendien medeoprichter van het Station voor Maalderij en Bakkerij in Wageningen, was gedurende meerdere jaren penningmeester en later secretaris van de Ned. Bond van Brood, Koek en Banketbakkers en was betrokken bij de afschaffing van de nachtarbeid en de invoering van sociale wetgeving in de sector. Hij was zuinig op zijn personeelsleden; richtte een eigen pensioenfonds op sloot al vroeg zorgverzekeringen voor hen af. Bedrijfshygiëne stond hoog in zijn vaandel.

 

In 1894 startte hij met een bakkersbedrijf in Den Haag (uiteindelijk 60 filialen); kort daarop ook in Haarlem. De Haagse vestiging kende een actieve personeelsvereniging, met een afdeling voetbal - die aan de KNVB-competitie - deelnam en zang- en toneel.
In Den Haag en Amsterdam introduceerde hij de broodtang t.b.v. de hygiëne en zorgde hij voor een hydraulische voorziening aan de deksel van de broodkarren ter voorkoming van geluidsoverlast.

 

Koninklijke Luxe Broodbakkerijen Paul C. Kaiser Rotterdam
In 1908 werd een bakkerij aan De Coolsingel in Rotterdam ovegenomen. In deze stad groeide het bedrijf uit tot grote omvang door de bouw van de moderne Koninklijke Luxe Broodbakkerijen Paul C. Kaiser aan de Rechter Rottekade 47-5 en de overname van de bakkerij Hofdijk.
Hij introduceerde luxe theesalons, later lunchrooms en een restaurant.

 

De beschrijving van het nieuwe winkelpand De Westhoek aan de Nieuwe Binnenweg spreekt in 1929 over “een winkel die in hoefijzervorm is ingericht en waar twee trappen leiden naar de bovengelegen lunchroom, een intieme gezellige ruimte.  Het pand ondergaat hiervoor een metamorfose onder leiding van de architect A.C. Lengkeek uit Hilligersberg terwijl de ‘geheele verbouwing’ door eigen technisch personeel van Paul C. Kaiser wordt uitgevoerd. Het artistieke koperwerk van de trappen en de 20 meter lange pui komen uit de metaalwarenfabriek van de firma Gispen. De broodbakkerij en de banketbakkerij en kokerij zijn aan de achterzijde van het pand strikt van elkaar gescheiden.  De broodbakkerij maakt gebruik van de nieuwste vindingen op het gebied van bakkerij-machines in een hoogst moderne inrichting”. Een daarvan was de grootste gasoven die het jaar daarvoor nog op de Nenijto (Nederlandse Nijverheidstentoonstelling) te zien was geweest.  

 

De vestiging in Rotterdam richtte zich met name op de productie van koek, biskwie en beschuit en beschikte over een eigen reclameafdeling. Deze ontwikkelde aan het begin van de jaren ’30 het beeldmerk PAULA: een meisje - en profil afgebeeld, gekleed in een gebloemde hoepelrok - dat een koekje eet.

IMG 20190228 145256                IMG 20190228 145314

PAULA werd alleen afgebeeld op de producten van de Rotterdamse vestiging. Het merk verwierf landelijke bekendheid, o.m. via 7 verkoopkantoren verspreid door het hele land. Bovendien werd er op aanzienlijke schaal naar het buitenland geëxporteerd.
De blikverpakkingen worden vervaardigd door de vooraanstaande fabrikant voor Nederlands decoratief verpakkingsblik, Wed. Bekkers in Dordrecht.

IMG 20190228 141450IMG 20190228 141516IMG 20190228 141619

De bedrijven van Paul C Kaiser, kenden één eigenaar, maar functioneerden los van elkaar. Onderling bestond wel uitlevering van diverse producten. 
De N.V. Luxe Broodbakkerij Paul C. Kaiser in Rotterdam werd in 1921 overgenomen door het grote, eveneens Rotterdamse,  bakkersbedrijf Van der Meer & Schoep. Zij kon tot 1968 als dochterbedrijf blijven functioneren en bleef haar producten vanwege haar goede reputatie onder de oorspronkelijke bedrijfsnaam en beeldmerk voeren. De filialen van VDM&S verkochten eveneens de Paula-producten.

 

Paul C. Kaiser overleed in 1926. Ook de bedrijven in de andere steden gingen langzamerhand, al dan niet door fusie, in andere handen over.   Zo fuseert het bedrijf in Den Haag met de bakkerijen van HUS en Lensvelt Nicolai.

 

Het bedrijf deed veel aan promotie en klantenacties. Maar waar de vestigingen in Haarlem, Den Haag en Bussum al aan het begin van de vorige twee series ‘zwartjes’ uitgaven, in 1910 gevolgd door een ‘vlaggen- en wapenboek’ en in 1913 een album over ‘de Geschiedenis van Napoleon 1813-1913’, houdt het Rotterdamsche bedrijf zich eerst afzijdig van de albummarkt. Tot in de twintiger jaren de concurrentiestrijd tussen de koek- en beschuitfabrikanten losbreekt.   Dan krijgt de schrijver C. Joh. Kieviet opdracht drie jeugdboeken te schrijven waarbij Piet vd Hem de illustraties verzorgd. Kieviet kiest voor de figuur Benito die een beetje het midden houdt tussen de figuur van Dik Trom en de jonge Remy, uit alleen op de wereld.  De 64 plaatjes en platen worden niet op aparte pagina’s geplakt, maar krijgen een plaats in het verhaal. Het eerste album ‘Benito de Jonge Zwerver’ verschijnt in 1931. De delen II en III in de twee volgende jaren.  De opvolger van Benito is in 1934 de kleine chinees Pau Li en in 1936 het verhaal ‘Twee zwervers door de grote wereld’. Beiden geschreven door Henri van Woude (Wermeskerken) en geïllustreerd door Willy Sluiter. De boeken zijn met elkaar verbonden.  Pau Li en Benito komen elkaar in hun avonturen weer tegen.

 

In 1932 verschijnt bovendien als ludieke reclameactie het boekje “Paula en de vacantie op de Dorpsschool’’. Dit boekje wordt uitgegeven vanwege de vertraging bij het uitkomen van deel II van de Benito boeken. De Paula en Benito bonnen die de klanten overhouden kunnen voor dit boekje worden ingewisseld. De uitknipplaatjes worden los bijgeleverd.
Tot slot volgt in 1965 het laatste boekje, ‘De kinderen van Zestienhoven’ geschreven door Wim Hora Adema, geïllustreerd door Fiep Westendorp.
Paula schrijft hiervoor zelf het voorwoord. De papieren plaatjes van verschillende formaten worden weer geleverd op de Paula spaarbonnen in een katern om zelf uit te knippen. Dit verklaart waarom je de plaatjes  schots en scheef terugvindt in de boekjes …...

Paula introductie 

Naast de plaatjesalbums kon met de Paula-bonnen gespaard worden voor een houten ADO-vrachtauto, een naaimandje of gewone lees- en stripboeken.
Ook de oudere spaarders werden niet vergeten. Zij konden
de bonnen inwisselen voor een set aardewerk wandbordjes met afbeeldingen van de seizoenen/sterrenbeelden of voor geld op een speciale RPS-spaarrekening (RijksPostSpaarbank). Bij tentoonstellingen of vakbeurzen en bij de introductie van nieuwe producten waren steevast (gast)vrouwen, verkleed als Paula aanwezig.

 In 1968 sluit de Rotterdamse fabriek en houdt Paula op te bestaan.

 

Deze tekst kwam tot stand in samenwerking met Jean Kaiser.

 

Overige bronnen:
Rotterdamsch Nieuwsblad, 20 april 1929 en 7 december 1931
https://plaatjesalbums.info
https://www.rotterdaminkaart.nl/van-der-meer-schoep
http://www.ra.nl/statistieken/historie/Historie%20Nenijto.pdf
http://www.deoud-hagenaar.nl/2015/12/03/paul-c-kaisers-gemengd-koor-harmonie
https://www.theobakker.net/krant/wk50.htm

 

Het Behouden Blik
Hoofdstraat 99
9982 AC Uithuizermeeden


met aandacht vergaard, een kijkje waard!



 vind ons leuk en blijf op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen via:      hetbehoudenblik

 

(Naar boven)